Lijf en leed

Ben jij je brein de baas?

Wel eens van "monkeybrain" gehoord?

Een overlevingsmechanisme is niet enkel een proces in het brein. Het heeft een fysiologisch effect: stofjes worden extra of juist verminderd aangemaakt en bepaalde lichamelijke processen worden versterkt of geremd. Het brein triggert allerlei processen in je hele lijf. In geval van gevaar moet je lichaam in staat zijn, paraat zijn om te kunnen vechten, vluchten, bevriezen of pleasen. Voor vluchten moet je in staat zijn om te rennen, en kunnen focussen op afstand maar ook alert zijn op het gevaar. Voor vechten is spierkracht in de armen en bovenlijf nodig, alsook alertheid op gevaar dichterbij. 

De detectie van gevaar doet het onbewuste brein, direct en zonder verschil te maken tussen de vorm waarin de informatie binnenkomt. Er is maar een split-second om met het bewuste deel van het brein dat proces te herkennen en anders te handelen als dat nodig is. Maar het onbewuste brein is zo rap in het doorgeven van signalen van gevaar, dat je meteen al de bijbehorende sensaties in je lichaam kunt waarnemen.

Welke processen

Bij detectie van gevaar door het onbewuste brein gaat een seintje (via je zenuwstelsel) naar die organen die ten behoeve van de beschermingsreactie een aantal processen versterken, dan wel verminderen. In je lijf zijn twee hoofdgroepen zenuwstelsels die elk een andere functie hebben. En binnen elk stelsel zijn er meerdere zenuwen die elk een eigen functie hebben. Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg en het perifere stelsel bevat zenuwen die het centrale zenuwstelsel verbinden met de rest van het lichaam.

Het perifere zenuwstelsel omvat het somatische zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor bewuste bewegingen en het doorgeven van sensorische informatie, maar ook het autonome zenuwstelsel dat onbewuste processen reguleert. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen. 

• Het sympatische zenuwstelsel bereid het lichaam voor op actie (bijvoorbeeld bij gevaar).  Onwillekeurig betekent dat je daar niet bewust invloed op kan uitoefenen. (Noot: Wim Hoff, ook wel bekend als 'iceman' heeft middels zijn eigen lijf aangetoond dat hij daar wel met bewuste wil invloed op kan uitoefenen. Zie deze website.) 
• Het parasympatische zenuwstelsel en dan met name de zenuwtak genaamd Nervus Vagus (ook wel tiende hersenzenuw of zwervende zenuw genoemd) - zorgt voor herstel na actie. 

Welke stofjes

Afhankelijk van de actie die wordt voorbereid, wordt het ene proces versterkt en het andere afgezwakt of zelfs gestopt. In geval van gevaar/stress neemt allereerst de productie van adrenaline toe. Het verhoogd je hartslag / je spieren komen op spanning / het hart gaat sneller kloppen en bloed stroomt sneller door je lijf. Dan wordt de productie van cortisol verhoogd die er voor zorgt dat je overeind blijft in de stress situatie (ondanks de stress toch door kunt gaan). Gevolgen zijn verminderde slaap/ontspanning, vertraagde voedselvertering en verminderde afweersysteem. Alle energie gaat naar het verhogen van de alertheid en paraatheid van je lijf. Klaar om te vechten, vluchten enz. Houdt de stress lang aan of is het chronisch dan kunnen vele hormonale processen verstoord worden. Een voorbeeld is de aanmaak van endorfine (dat veelal gelijktijdig met adrenaline wordt aangemaakt) welke bestemd is voor het verdoven van geestelijke of lichamelijke pijn. Een gebrek aan endorfine heeft een negatieve impact: verminderde concentratie, minder kunnen onthouden, meer en sneller pijn ervaren, problemen met inslapen en doorslapen. Langdurige stress (chronisch) kan je energie opbranden en dreigt er burn-out of depressie. 

Wat kun jij doen?

De meest gegeven tips zijn gericht op lifestyle aanpassingen: voeding, beweging en ontspanning (slaap). Maar wist je dat je ook de Nervus Vagus kunt stimuleren om het herstelproces te versnellen? Via de zoekmachines kun je zelf een hoop oefeningen vinden, maar wil je er nu wat over lezen, klik dan hier.

Nu zijn er velen die te kampen hebben met stress en net zoveel variaties als er in de klachten daarvan zijn, zijn er net zoveel of nog meer methodieken om met de symptomen om te gaan. Want dat is wat je in de reguliere zorg (en vaak ook in alternatieve zorg) aangeboden krijgt: symptoom bestrijding. Maar waar jij jezelf het meeste mee van dienst bent, is naar de kern van het probleem gaan, de wortel: het onbewuste brein. Want die stress in je lijf is een reactie op een proces in het onbewuste brein, gevoed door jouw conditioneringen (de programma's die in je brein draaien, lees mijn eerdere posts). Dus: Onderzoek doen naar de conditioneringen, deze ontmantelen door de onderliggende onderdrukte gevoelens te doorvoelen en net zo vaak tot deze niet meer leiden tot activering van overlevingsmechanismen als vechten, vluchten, bevriezen en pleasen. En zoek daar vooral de stilte en de afzondering voor op. 

Je conditioneringen kom je het beste op het spoor als je je gedachten opschrijft, ontleedt en onderliggende aannames onder de loep neemt. Om er eentje te noemen: Een gedachte komt op "waarom overkomt mij dit". Al bij het eerste woord heb je een aanname te pakken: je gaat er namelijk vanuit dat er een oorzaak en een gevolg moet zijn. Met die vraag kijk je naar verleden (tijddenken) en ben je zelf het slachtoffer (dus niet verantwoordelijk en niet in staat tot een oplossing te komen. Je zult merken dat veel van de conditioneringen en aannames te maken hebben met wat er buiten je gebeurt en hoe jij je daar het beste aan aan kan passen om het minste last te hebben. Die conditioneringen sturen je gedrag (hoe bewust ben je er eigenlijk van waarom je de dingen doet zoals je ze doet?), je mechanismen, terwijl je lijf er alles aan doet om je duidelijk te maken dat de beweging die je ervaart (buiten --> binnen) niet kloppend voor je is. 
Als je bewust leert luisteren naar je lijf (in-voelen), de emoties doorvoelt die zo lang weggedrukt waren waardoor zij loslaten en je minder getriggerd wordt door wat de omgeving doet ben je beter in staat om te voelen wat goed is voor je, dat voelt kloppend. Maar let op, als je niet meer als een goed geprogrammeerde, geconditioneerde mensmachine rondwaart, kan het zijn dat je bewuste besluiten neemt om bepaalde dingen niet meer te doen of juist bepaalde dingen voor het eerst en voortaan wel, ongeacht wat de goegemeente daar van vindt. De indoctrinatie van "de gevestigde orde" leidt tot je aanpassen aan de buitenwereld. We (onze hersenen) zijn zo goed getraind dat we het niet eens door hebben en daarom onbewust en reactief leven, terwijl ons bewuste deel van het brein (5%) is gaan geloven overal de controle op te hebben en zelfstandig vanuit onze wil keuzes te maken. Yeah, right. 

Oh, denk jij nog dat deze post niet over jou gaat? Kijk eens naar iets in je leven wat je eigenlijk niet leuk vind, maar het toch doet (ik had dat met verjaardagen bezoeken). Waarom doe je dat? Als je het niet doet, kun je het dan niet verdragen dat de ander jouw keuze niet waardeert? Als je het wel doet, doe je het dan omdat je het echt graag wil? Ben je bang voor uitstoting, boze gezichten, revanche of eindeloos gezeur? Ontleed eens zo een dingetje, eentje waarvan je altijd na afloop denkt: bleh, zonde van mijn tijd, maar ja, nu ben ik er weer voor een lange poos vanaf. En troost je jezelf dan met die gedachte, moet je je gedrag voor jezelf vergoelijken? (Ach het is maar een uurtje / Ach, met een biertje is het wel te pruimen / Laat ik het maar doen om XXX te voorkomen / Ik heb het weer overleefd / Nu heb ik mijn 'best' gedaan / Ik doe het voor die ander / Laat ik ze maar te vriend houden / Iedereen doet het, dus blijf ik niet achter).Tel al die dingen die je doet, waarvan je diep van binnen voelt dat dat niet jou goed doet, maar die je doet voor de goede orde eens bij elkaar op. Wist je dat dat wat men op zijn/haar sterfbed het meeste betreurt is: had ik maar meer naar mij(n)zelf geluisterd? Zomaar een gedachte om op te kauwen. Wist je ook dat dit knagende ongenoegen wat zich in je onderbewuste nestelt zich een weg naar buiten vreet? Dat uit zich in vele dingen: onderdrukken vooral door het overstemmen met vulmiddelen: overmatigheid in eten / drinken / kooplust / verzamelwoede van spullen en statussymbolen / sporten / "enerverende" activiteiten / sensatiezoeken / drugs / medicatie / streven naar perfectie / roddelen / oordelen / vergelijken met als doel: als ik dat doe, heb of ben, dan word ik gelukkig. En, helpt het een beetje?

‘It is no measure of health to be well-adjusted to a profoundly sick society’  ('Het is geen maatstaf voor gezondheid om goed aangepast te zijn aan een ernstig zieke samenleving'.) <<Jiddu Krishnamurti >>

Denk er eens over na, of wacht jij liever tot je op je sterfbed ligt en er dan pas erg in krijgt dat je leven door een geconditioneerd en geprogrammeerd brein geleefd is, in plaats van door jou(w) Zelf.

Ik zeg daarmee niet dat ik er los van ben, ook ik heb nog aardig wat onder bewuste aandacht te brengen. En het is niet de weg van de minste weerstand, maar wel de weg van meer tevredenheid van binnen. Ik ga ze slopen, die onderliggende overtuigingen en aannames, die conditioneringen en aangepast gedrag. Niet om onaangepast te worden, ook niet om anderen voor het hoofd te stoten, maar om dichter bij mijzelf te zijn en blijven.