Pages

Wat saboteert jouw geluk [Geluksblog: 2/7]

Iets willen (bereiken) is niet hetzelfde als hebben (bereikt). En waarom? Omdat je vanaf dat je iets wil, van alles moet doen en laten om dat wat je wil ook te krijgen/bereiken. 



Er zijn verschillende schema's en modellen die gedragsverandering in kaart brengen. Zoals deze hierboven. Geluk ervaren heeft veel te maken met denken, voelen en handelen. Daar spelen omstandigheden natuurlijk ook een rol in, welke in dit model niet genoemd zijn.

Denken, voelen, doen


Laten we het eerst simpel bekijken. 
Denken: Stel je hebt ineens zin in een appel.
(Omstandigheid: je weet dat op tafel een schaal met appels staan.) 

Voelen: Je voelt het water al haast in de mond lopen en je neemt je voor om een appel te gaan eten. 
Handelen: Je loopt naar de tafel, pakt een appel en eet deze op.

Word je daar gelukkig van? Over het algemeen doe je op een dag heel veel dingen zonder er bewust bij stil te staan. Denken, voelen en handelen kunnen soms ongemerkt elkaar opvolgen. En dat is logisch; als je alles wat je denkt, voelt en doet heel bewust moet uitvoeren, ben je al uitgeput als je dag nog moet beginnen. 

Maar wat zou je dan wel bewust moeten doen om gelukkig te zijn? Ik heb nog niet eerder iemand horen vertellen over geluk, in samenhang met een appel eten. Vaak gaat het over dingen, belevenissen van een andere orde. Het krijgen van een kind, het behalen van een diploma, de sleutels krijgen van je eerste huis, een mooie reis maken, maar ook het zien van een bijzonder mooi landschap, de ontroering van een mooie film en ga zo maar door. Zoveel mensen, zoveel beschrijvingen van geluk. Voor de een zit het in iets groots, voor de ander in iets kleins. 

Soms volgt geluk op een bewust proces, soms op een onbewust proces. Als je je niet zo lekker voelt, en je zoekt de natuur op voor wat rust en energie, kun je ineens geraakt worden door het landschap waarin je je begeeft. Je realiseert je hoe gelukkig je bent dat je zojuist de zon zag opkomen. 

Geluk ervaren na een onbewust proces lijkt als een cadeautje krijgen. Maar wil je een kans op herhaling, zul je wat bewuster moeten worden/zijn van wat je denkt, voelt en doet. 
Je wilt zo graag een diploma halen, daar beloof je jezelf alles voor te doen, zodat je keihard studeert. Als je dan uiteindelijk je diploma overhandigd krijgt ervaar je een gevoel van geluk.Na een bewust proces geluk ervaren is geen automatisch gevolg; er is een kans dat je gesaboteerd wordt.

Sabotage


Als het model van denken, voelen en handelen zo eenvoudig is, waarom levert het bewuster uitvoeren van dit proces niet altijd een gevoel van geluk op? Daar zijn diverse elementen te bedenken die jouw weg naar geluk kunnen saboteren. 

StelJe hebt al jaren de wens om op lange reis langs diverse landen en culturen te gaan. De volgende elementen kunnen je pad naar geluk in de weg staan:

Omstandigheden:
Je hebt een baan waarin je net genoeg verdient om rond te komen.
Je bent alleenstaande moeder.

Je spreekt geen andere talen.

Jij zelf (overtuigingen):
Ik durf niet te vliegen.

Ik ben het niet waard om mijzelf zoiets te gunnen.
Ik kan niet zo lang van huis zijn.

Anderen:
Je partner ziet reizen naar verre oorden niet zitten.
Je vrienden raden je ernstig af om zolang en ver te gaan reizen.
Je collega's vertellen je nare verhalen over de landen waar jij heen zou willen.

Dit zijn redenen die stuk voor stuk aan te pakken zijn:

  • Je zoekt en vindt een baan die genoeg betaalt om te sparen voor de reis.
  • Je regelt goede opvang voor de duur dat je op reis bent.
  • Je leert Engels en/of andere talen die je nodig hebt voor je reis.
  • Je volgt therapie om van de vliegangst af te komen.
  • Je zorgt voor oppas voor je huis gedurende je reis.
  • Je bespreekt met je partner dat dit jouw wens/droom is en gaat desnoods alleen of met een vriend(in). Je steunt je partner in het najagen van zijn wens.
  • Je erkent de zorgen van je vrienden en bespreekt hoe je contact houdt gedurende de reis. 
  • Je erkent de beleving van je collega's en belooft hen te vertellen hoe jouw ervaring is na je reis.

Jij als saboteur


Als je een beetje hebt opgelet, weet je dat ik een overtuiging heb overgeslagen: "Ik ben het niet waard om mijzelf zoiets te gunnen". En die staat symbool voor de grootste kracht als het gaat om sabotage van het vinden van geluk: jijzelf.

Gedurende de periode dat we opgroeien ontwikkelen we overtuigingen. Deels worden er dingen aangereikt door de omgeving (ouders, school, vrienden) en deels door ervaringen (ik kan niet fietsen want ik val steeds). Een overtuiging is een gedachte die als een ingesleten pad in je hersenen wordt ingebed doordat opvolgende gebeurtenissen die gedachte bekrachtigen. Al wat je hersenen nu nog hoeven te doen is nieuwe gebeurtenissen categoriseren in de vakjes (met overtuigingen) die je al hebt aangemaakt. Overtuigingen als: "ik ben het niet waard" of "ik kan niets goed doen" helpen je niet om geluk te voelen. Deze overtuigingen leiden er vaak toe dat ondanks een verlangen (denken) en besluit er iets mee te doen (voelen) er verkeerde acties worden ondernomen (handelen) en het gewenste resultaat uitblijft. 



Een voorbeeld:
Als je je lekker in je vel wilt voelen, tevreden met jezelf (denken), maar je overtuiging is dat je slank zou moeten zijn om tevreden te kunnen zijn met jezelf, zul je je committeren om af te vallen. Zonder die overtuiging, zou je wellicht andere dingen doen of dingen anders doen om je lekker in je vel te voelen (waardoor je mogelijk onbeoogd ook nog eens afvalt). Je hebt namelijk een overtuiging als voorwaarde aan je verlangen gekoppeld en voila, je saboteert. Zou je dit proces heel bewust aangaan, dan kun je deze valkuilen en struikelblokken van te voren benoemen en een pad uitstippelen die daar rekening mee houdt.

Tweede voorbeeld:
Je deelt graag met anderen en wanneer je maar kan. Anderen genieten ervan, maar je merkt dat je er niets voor terug krijgt (overtuiging: voor wat hoort wat). Je geniet er steeds minder van, tot je uiteindelijk teleurgesteld besluit niet meer zomaar te delen met anderen. 
Je genoot er juist van om anderen een plezier te doen en dat stopt als jij stopt met delen. Zou je bewust omgaan met delen en de voor jou juiste situaties en personen kiezen om te delen zonder er iets voor terug te verwachten, kun je weer genieten van het plezier dat anderen daaraan beleven. Dan kan het je energie geven en een gelukkig gevoel, in plaats van het gevoel gebruikt te worden. 




De waarde van ongeluk


Soms komen er dingen op je pad die je niet had voorzien en die je het gevoel geven dat geluk ver te zoeken is. Ziekte, ongevallen, verlies maakt elk mens wel mee in zijn leven. Het zijn die gebeurtenissen die ofwel een oude overtuiging kunnen bekrachtigen, danwel een nieuwe overtuiging kunnen helpen bouwen. Of niet, als je besluit om open te staan voor nieuwe inzichten die je van te voren niet had kunnen bedenken. 

Het afgelopen jaar kreeg ik een hernia, de derde in mijn leven, maar ernstiger dan ooit ervoor. De pijn was bijna ondraaglijk en niets wat ertegen hielp. Stukje bij beetje zag ik alles wat ik ervoor zonder nadenken kon doen wegvallen. Zelfstandig aankleden, douchen, wandelen, werken, niets was meer gewoon. In het moment zelf kan dat overweldigend zijn, alsof er niets meer te genieten valt en geluk ver te zoeken is. Maar niets is minder waar. Dankzij die periode weet ik nu vanuit de praktijk hoe enorm zorgzaam en lief mijn partner is, hoe mooi de natuur zelfs in mijn eigen tuin is en hoe een zegen het is als je iets (weer) zelf kan doen. Ik voel mij gelukkig met mijn hernieuwde gezondheid na een succesvolle operatie. 

Veranderende omstandigheden kunnen je van je stuk brengen, onderbreken je pad en ontnemen je soms het uitzicht op geluk. Hoe kun je nu gelukkig zijn als een dierbare overlijdt, als je je baan verliest en elk uitzicht op een nieuwe elke dag minder wordt, als je gezondheid achteruit gaat en je minder kan dan voorheen? Ook dat is een proces, net als alles in het leven. Processen nemen tijd en de juiste stappen om er doorheen te komen. Als omstandigheden veranderen, moet je afscheid nemen van het oorspronkelijke plan van uitvoer en je bezinnen op een nieuw pad om je doel te bereiken. Bij elk afscheid horen een aantal fasen:
  • ontkenning
  • boosheid
  • ertegen vechten
  • depressie
  • aanvaarding

Ja, inderdaad, dit zijn de 5 fasen van rouw. Ze zijn toepasbaar op alle situaties waarin je afscheid moet nemen, dus niet enkel als iemand overlijdt. De volgorde waarin de fases voorkomen is niet altijd hetzelfde en soms gaat het van de hak op de tak. Om je pad succesvol te kunnen herzien, moet je ze echter wel de tijd geven er te zijn. Je kunt er van uitgaan dat iemand die, na een groot verlies (baan, gezondheid etc.), meteen aanvaarding laat zien, nog wat stappen te nemen heeft. 



Samengevat 

We hebben gezien dat het pad naar geluk met een bewust proces meer kan leiden tot succes, maar dat (omstandigheden, anderen en) vooral jijzelf dit succes kan saboteren. Als je omstandigheden veranderen, kun je nog je pad hervatten of herzien.


In het volgende blog ga ik wat verder in op geluk en spullen (symboliek, koopverslaving en je kernwaarden). Kom je binnenkort terug om verder te lezen?


"Gelukkig" van Stef Bos

No comments:

Post a Comment